|
 |
|
Brzozowa,
Celna, Dawna, Długa (strona południowa),
Dziekania,
Jezuicka,
Kanonia,
Kamienne Schodki,
Krzywe Koło,
Miodowa (strona wschodnia),
Mostowa (pierzeja południowa),
Nowomiejska,
Piekarska,
Piwna, Podwale,
Rycerska,
Rynek
Starego Miasta, Senatorska (1,3),
Szeroki Dunaj,
Świętojańska,
Wąski
Dunaj,
Plac Zamkowy,
Zapiecek. |
|
Nowomiejska przed II wojną światową |
Ulica Nowomiejska
nazywana kolejno: Platea Novae Civitatis,
platea ad Novam Portam, ulica ku
Nowomiejskiej Bramie, ulica ku Nowemu Miastu. Od
połowy XVII wieku - Nowomiejska. Powstała przy
lokacji miasta jako część głównego szlaku
komunikacyjnego miasta (Świętojańska - Rynek -
Nowomiejska), biegnąca z północno-zachodniego
naroża Rynku do Bramy Nowomiejskiej, i za nią do
zbiegu ulic Długiej, Freta i Mostowej, gdzie
powstał plac przedbramny.
W pobliżu Bramy Miejskiej mieściła się łaźnia,
na której zbudowanie uzyskali mieszczanie w 1376
roku specjalny przywilej od księcia. W
przywileju tym książę zastrzegł sobie prawo
bezpłatnego korzystania, jeden raz w tygodniu,
wraz z małżonką i dworem. W 1469 r. wójt
warszawski Jan Wilk ceduje prawa do łaźni na
mieszczan zastrzegając by jeden dzień w tygodniu
przeznaczać na kąpiel biedaków miejskich. Także
duchowieństwo miało prawo raz na dwa tygodnie
kąpać się oraz golić brody i tonsury bez żadnych
opłat.
Na narożniku Nowomiejskiej i Mostowej w XVIII
wieku mieściła się kordegarda, odwach oraz
areszt straży marszałkowskiej. Po drugiej stronie znajdował się szpital św. Ducha,
rozbudował się również klasztor Paulinów. W w wieku XVI przy
ul. Nowomiejskiej w obrębie murów na 16
działkach stało 12 domów murowanych, z których 8
po stronie zachodniej, nieparzystej (numery 3-7,
hip. 178-171 ), stanowiły ciąg na długich
działkach, ciągnących się w stronę Szerokiego
Dunaju, po stronie parzystej 4 domy (numery
4-10, hip. 156, 51, 157-8); najstarsze z 1. ćw.
w. XVI. |
|
W ciągu w. XVII i 1. połowy wieku XVIII
(przed 1743) zabudowany został także obszar
przyległy do murów obronnych, z międzymurzem
Bramą Nowomiejską i jej przedbramiem (Barbakan).
Z domów tych kamienicę nr 21, hip. 168 (na
terenie dzisiejszej ul. Podwale) rozebrano w
1819, kamienicę nr 19, hip. 170 w 1937-8 (przy
pracach konserwatorskich nad murami), a po
zniszczeniach 1944 domy nr 16, hip. 161, 18/20,
hip. 162/3, 22, hip. 164 i 24, hip. 165 (w
związku z rekonstrukcją Barbakanu).
W XVIII wieku Nowomiejska należała do ulic
zamieszkałych przez najzamożniejszych: kupców,
dygnitarzy, patronów sądowych. W Bramie
Nowomiejskiej prowadzona była księgarnia Macieja
Szczepańskiego, zaś w kamienicy Pod Złotym Orłem
(Nowomiejska 12) jedna z pierwszych w Warszawie
kawiarni Francuza P. Duvala. W okresie nieco
późniejszym uliczka znana z szynków, traktierni
i kawiarni.
Pozostałe kamienice zburzone prawie całkowicie w
1944, odbudowane 1949-54. Podwórza strony
parzystej, po ostatniej wojnie powiększone i
połączone, tworzą wspólne wnętrza z podwórzami
Strony Dekerta Rynku i nieparzystej strony od
ul. Krzywe Koło, zagospodarowane jako lapidarium
Muzeum Historycznego m. st. Warszawy. |
|
|
