Reklama, informacja.
Warszawska strona, o warszawskich  ulicach, zabytkach, firmach, sklepach, restauracjach, galeriach i warszawskich ciekawostkach.

abc.warszawa@gmail.com      abc@warszawska.info


501 153 348

Autorska Bibliografia Blog Ciekawostki

Firma

Reklama

Spis ulic

 

dzielnica

osiedle

Andersa, Anielewicza, Bohaterów Getta, Bonifraterska (strona zachodnia), Dawidowskiego, Długa, Dubois, Dzielna, Dzika, Franciszkańska (18), Inflancka, Jana Pawła II (strona wschodnia, parzysta), Karmelicka, Pl.Krasińskich (strona zachodnia), Lewartowskiego, Miła, Miodowa (strona zachodnia, nieparzysta),  Muranowska, Nalewki, Niska, Nowolipki, Nowolipie, Pawia, Pokorna, al."Solidarności", Schillera, Słomińskiego, Wałowa, Zamenhofa.

historia ulicy

plan ulicy

Współcześnie pisaną historię ulicy można znaleźć na wielu stronach internetowych m.in. na stronie Dzielnicy Śródmieście czy w Wikipedii dlatego niżej podajemy dla urozmaicenia i jako ciekawostkę obszerne wypisy z dawnych przewodników.

anons z 1904 roku

Cytując za F.M.Sobieszczańskim;  
....Długa, pomiędzy ulicami Przejazd i Freta, zajmuje nra 540 do 592. Cyrkuł 3.
Z powodu swej rozciągłości i że była niegdyś najdłuższą w Warszawie, z dawna tak jest mianowaną. Jest to bowiem jedna z bardzo dawnych ulic Warszawy; a jeszcze za książąt mazowieckich w początkach XV wieku w aktach Starej Warszawy często występuje po polsku: Długa ulicza, albo po łacinie: platea Longa, chociaż jednocześnie nazywano ją Długą i Szeroką (platea Longa seu Lata), później zaś niekiedy, szczególnie w XVII wieku, nazywano ją Błońską. W roku 1482 wspomniane są istniejące tu źródła wody: "in Longa platea circa fontem civitatis" [na ulicy Długiej przy źródle miejskim]. Z akt z roku 1528 przekonywamy się, iż była już wtedy dobrze zabudowaną; stały tu słodownie, browary i obszerne domy najmożniejszych mieszczan; pod r. 1535 wspomniano, iż tu był i folwark miejski, znaczne dochody magistratowi czyniący. Od roku 1796 do 1806 za czasów pruskich ulicę tę urzędownie nazwano Sienną (Heu-Strasse), z tej przyczyny że w bliskości arsenału (dziś nr 561) siano zwykle sprzedawano; wkrótce jednak potem pierwotne nazwisko znowu się jej wróciło.

ul. Długa na obrazie
warszawskiego malarza
Władysława Chmielińskiego
(1911 - 1979)

w głębi widać wieże
kościołów przy ul. Freta

ul. Długa
wg. Bernardo Belotto
zwanego Canaletto

widok od strony Freta
w kierunku
placu Krasińskich

Opis ulicy Długiej według Przewodnika Krajoznawczego "Warszawa" z 1938 r.

Ul. Długa, której część z kościołem popijarskim stanowi niejako zamkniecie pl. Krasińskich, łączy ul. Freta z ul. Przejazd. Charakterystyczna jest dzięki swej niejednostajnej szerokości i lekkiej krzywiźnie. Ongiś ważna arteria przedłużona ul. Mostową. W XIX w. do 70-tych lat, była zaliczana do najbardziej eleganckich ulic Warszawy; dziś jest niejako granicą dzielnicy położonej na północ, a zamieszkałej przez ludność przeważnie żydowską. Wiele domów tej ulicy nosi wyraźnie piętno końca XVIII i początku XIX w.
Nr. 1 — domek, przylegający do kość. oo. paulinów i zagarniający część chodnika, — jest najmniejszą nieruchomością hipoteczną w Warszawie.
Nr. 3 — gmach poklasztorny, cześć zabudowań oo. paulinów; mieszkał tu ongiś M. Mochnacki (pamiątkowa tablica).
Nr. 7 — dawny pałac Raczyńskich — obecnie gmach Ministerstwa Sprawiedliwości. W XVII w. stał tu dwór Janusza Radziwiłła, bohatera Sienkiewiczowskiego Potopu. W 1702 r. powstaje tu kamienica patrycjuszów miejskich, Witthoffów, przebudowana około połowy XVIII w. na pałac, przeszła w 1786 r. na własność marsz. nad w. Kazimierza Raczyńskiego, który w tymże roku ją przebudował wg. proj. J. Chrz. Kamsetzera. Na zewnątrz w architekturze zaznaczyła się ta przebudowa głównie udekorowaniem środkowego ryzalitu kolumnami. Wnętrza I piętra otrzymały dekorację w stylu osiemnastowiecznego klasycyzmu, na szczególną uwagę zasługuje dawna sala balowa. W 1794 r. w pałacu tym odbywały się posiedzenia Rady Najwyższej Narodowej; w 1806 r. kwaterowali tu kolejno Murat, Davoust i Lannes; w 1828 r. gmach nabyła Komisja Sprawiedliwości.
Nr. 4 — po stronie przeciwległej — w XVI i I poł. XVII w. własność Baryczków, mieściła się tu wówczas giełda kupiecka i kwatery posłów cudzoziemskich. Od 1770 r. w posiadaniu Lelewelów. Tu urodził się i mieszkał przez pewien czas Joachim Lelewel (pamiątkowa tablica). Po powstaniu listopadowym dom został skonfiskowany przez Rosjan.
Nr. 8/10 — dwa wielkie gmachy o monumentalnych fasadach z XVIII w., niegdyś należały one do Komisji Edukacyjnej.
Nr. 12 — szeroko rozplanowany budynek o stylowej fasadzie z poł. XVIII w., mocno zniszczonej, jest to dawny konwikt oo. teatynów. Posesja ta w 1696 r. była przez Andrzeja Zbąskiego, bspa warmińskiego, darowana teatynom, tu kształcił się król St. August Poniatowski i jego bratanek, Stanisław Poniatowski, tu też wyświęcono 2 biskupów — prymasa, Teodora Potockiego i Ignacego Krasickiego. W kaplicy teatyńskiej spoczęły zwłoki nuncjuszów: H. Grimaldiego (zm. 1728 r.) i W. Santino (zm. 1728 r.)W 1787 r. pałac ten nabył kanc. w. lit. J. Chreptowicz. W 1797 r. mieścił się tu teatr francuski „mechaniczny", a za czasów Ks. Warszawskiego „Hôtel de France".
Nr. 13 — obecny dom pochodzi z końca XVIII w. (arch. St. Zawadzki), wyróżnia się klasycystycznym potraktowaniem fasady, mieści Bibliotekę Państwowych Zbiorów Sztuki, zawierającą około 9.000 t. z zakresu sztuki ze szczególnym uwzględnieniem sztuki plastycznej (korzystanie str. 18).
 

Tuż opodal dawny kość. oo. pijarów z przylegającymi doń po bokach gmachami byłego konwiktu pijarskiego.
Kościół Garnizonowy.
Kościół Garnizonowy, dawniej pijarów, pod wezwaniem N. M. P. Królowej Korony Polskiej, wybudowany został w 1681 r. dla pijarów; w latach 20-tych XVIII w. notowany jest udział w pracy nad tym kościołem Józefa Fontany, jednego z członków zasłużonej dla Warszawy włoskiej rodziny architektów. Pierwotnie fasada kościoła była połączona sąsiednimi po obu bokach gmachami popijarskimi w jedną całość, naruszoną późniejszą przebudową kościoła na cerkiew w 1835 r. (arch. A. Corazzi i J. Gołoński). W następstwie gruntownej restauracji, przeprowadzonej przez arch. O. Sosnowskiego (1924—33) fasada kościoła uzyskała dawny barokowy wygląd, o dominujących cechach włoskich. Plan kościoła bazylikowy, mimo wspomnianych przeróbek na cerkiew, nie uległ przekształceniu. Marmurowe pilastry, złocenia, wreszcie kasetony sklepienia beczkowego wprowadzają do tego wnętrza chłodniejszy element klasycyzmu, narzucony przez Gołońskiego. Dawne urządzenie kościoła zostało usunięte za czasów rosyjskich i w dużej części przeniesione do dawnego kościoła po jezuickiego; tamże w kruchcie zachował się kamienny lew i niedźwiedź, atrybuty figur św. Prymusa i św. Felicjana z fasady kościoła pijarów. Figury te z kolei zawędrowały do kościoła w Rokitnie pod Warszawą.
Od 1916 r. budowla odzyskała swój charakter świątyni katolickiej, początkowo była kościołem legionowym, następnie garnizonowym. Liczne epitafia, tablice pamiątkowe z lat wojny 1914—1920, wreszcie wyryte na pilastrach nazwiska poległych legionistów uprzytamniają ten wojskowy charakter kościoła. Ołtarz główny i ambona — nowe, z krajowego marmuru, ramy ołtarzy bocznych pochodzą z czasów rosyjskich (XIX w.).
Od Miodowej ul. Długa zmienia swój charakter, staje się mniej jednostajnie szeroka, bieg jej tworzy wyraźną krzywiznę łuku.
Nr. 24 — gmach z XVIII w., dawna komora celna a od 1834 r. Archiwum Główne Akt Dawnych; zawiera dokumenty odnoszące się do czasów od XIII do XIX w.
Nr. 26 — bramą z żelazną kratą i grupami barokowych putt odgrodzony jest od ulicy dawny pałacyk Marii z Lubomirskich Radziwiłłowej, wzniesiony w połowie XVIII w., zachował on swe pierwotne założenie, mimo późniejszej przebudowy w XIX w. W tympanonie fasady herb Lubomirskich, „Szreniawa".
Nr. 28 — kamienica wyróżniająca się wielce charakterystyczną dla połowy XVIII w. bryłą budowli o mansardowym dachu.
Pomiędzy domami Nr. 28 i 32 przebita została, ul. Barokowa, zabudowana częściowo nowoczesnymi domami. Poza parkanem dawny Hotel Drezdeński, chwilowa siedziba Romualda Traugutta w czasie styczniowego powstania — widoczny z dziedzińca domu Nr. 38/40.
Nr. 32/34 — zwany ongiś „domem na rurach", gdyż w XVIII w. przechodziły pod nim rury wodociągowe od cystern, położonych na gruntach domu sąsiedniego, które zaopatrzyły w wodę studnie staromiejskie.
Nr. 38/40 — dawny pałac znanego bankiera, Teppera, później D
ückerta, obecnie Ministerstwo Opieki Społecznej, wystawiony w II poł. XVIII w., wg. proj. Sz. B. Zuga. Pałac o cechach zapóźnionego i zbarbaryzowanego rokoka, z dziedzińcem, ujętym dwoma wysuniętymi ku ulicy skrzydłami, ów charakterystyczny dla XVIII w. dziedziniec ogrodzony jest od ulicy kratą. Brama ozdobiona posągami czterech wiatrów (mitologicznych eoli), które narzuciły temu pałacowi tradycyjnie utrzymującą się nazwę „pałacu pod wiatrami". W salach I piętra zachowało się kilka osiemnastowiecznych kominków oraz płaskorzeźbionych supraport. Pałac ten odzyskał swój stylowy wygląd dzięki starannej restauracji, przeprowadzonej w latach 1926—30. Figury eoli restaurował i uzupełnił art. rzeźbiarz St. Jakubowski.
W tyle, poza pałacem, w resztkach zachowanego ogrodu, przylegającego do ogrodu Krasińskich, począwszy od 1827 r. mieścił się pierwszy w Warszawie Instytut Wód Mineralnych, miejsce ówczesnych towarzyskich zebrań.
Nr. 44 — jeden z bardziej monumentalnych w Warszawie gmachów końca XVIII w., o typie kamienicy pałacowej, trzypiętrowej, z pilastrowanym ryzalitem środkowym, uwieńczonym płaskim, trójkątnym tympanonem. Poprzez całą szerokość fasady na I piętrze biegnie balkon, charakterystyczny element dekoracyjny ówczesnej architektury. Kamienica ta wybudowana w 1773 r. staraniem ks. Stanisława Potkańskiego, opata sulejowskiego, w rodzinie tej pozostawała do 1826 r.; od tego czasu przyjęła zapomniane obecnie miano „na Potkańskiem".


prawdopodobnie widok w kierunku wschodnim wtedy ul. Bielańska
tu gdzie napis "TANI SKLEP" (prawy dolny róg) - ulica pierwsza w lewo to zapewne Nalewki.


Nr. 46 — kamienica o bryle charakterystycznej dla końca XVIII w. z wielką wjazdową bramą z tegoż czasu. W głębi kompleks starych zabudowań.
Strona numerów nieparzystych.
Nr. 25 — z podwórza widoczny rokokowy pawilonik dawnego ogrodu kanclerza J. Borcha, dalej przejście na ul. Daniłowiczowską.
Nr. 29 — Hotel Polski, monumentalnie potraktowany gmach z klasycystyczną fasadą o typie epoki przejściowej z XVIII do XIX w. W połowie XIX w. należał do najmodniejszych hoteli stolicy.
Nr. 31 — również dawniej cieszący się. powodzeniem „Hotel Niemiecki". Ginach empirowy, datowany 1817.
Dwie ostatnie kamienice — nadają tej ulicy szczególnie mocne piętno.
Dalej, domy w kierunku ul. Bielańskiej mało charakterystyczne. Na miejscu, gdzie dziś stoi wielka, brzydka kamienica Nr. 50, t. zw. Pasaż Simonsa, z przejściem, prowadzącym na Nalewki — znajdował się. rozebrany w 1832 r. siedemnastowieczny kościół Św. Trójcy pp. brygidek; zamykał on perspektywę ul. Bielańskiej.
Poza Bielańską, ul. Długa rozszerza się znacznie.
Po stronie numerów nieparzystych, wśród brzydkich nowoczesnych fasad wyróżnia się:
Nr. 51 — kamienica z końca XVIII w. o fasadzie w typie lokalnej odmiany stylu Ludwika XVI, wielki balkon poprzez całą szerokość I piętra, płaskorzeźba z godłem „Oko Opatrzności", mansardowy dach.
Nr. 61 — empirowy gmach z 1819 r. o dekoracyjnych motywach, zbliżonych do kamienicy Nr. 31, wprowadza tu już akcenty budownictwa epoki Królestwa Kongresowego.
Nr. 52 — znajduje się naprzeciw, zajmując połowę, połaci ul. Długiej od Nalewek do ul. Przejazd. Jest to wielki surowy budynek, w swej architektonicznej bryle charakterystyczny dla budownictwa XVII w.; wzniesiony na prostokącie, z wewnętrznym podwórzem i z uwydatnionymi silnie nazewnątrz bocznymi ryzalitami-pawilonami, z barokową bramą pośrodku — to dawny arsenał, wybudowany za Władysława IV (1638—1643) na miejscu szpitala wojskowego z czasów Stefana Batorego.
Budowę rozpoczął późniejszy obrońca Kudaku, Grodzicki, a ukończył sławny gen. Arciszewski. Gmach ten ulegał kilkakrotnym przebudowom, jedna z ważniejszych przeprowadzona za Augusta III przez arch. D. J. Jaucha. Historia arsenału szczególnie mocno spaja się z dziejami wybuchu insurekcji kościuszkowskiej i powstania w 1830 r. Po powstaniu listopadowym, przekształcony na więzienie, przetrwał w tym stanie do 1935 r.; w 1936 r. oddany na Archiwum Miejskie i odnawiany b. starannie z zamiarem przywrócenia dawnego wyglądu.
Ulica Długa dochodzi do ul. Przejazd, która idąc na prawo rozszerza się w placyk z dominującym na nim wielkim gmachem — to Pałac Mostowskich.

 

www.123noclegi.info

www.gdzie-nocleg.pl

www.stare-miasto.com

www.wiejskie-wakacje.pl

www.123noclegi.pl

  Copyright © 2009-2019 M. Lewandowski firma LEWMARK