|
 |
|
Baczyńskiego,
Bagno, Pl.Bankowy,
Bednarska,
Bielańska, Boduena, Bracka, Canaletta, Chmielna, Corraziego,
Czackiego, Daniłowiczowska, Pl.Defilad, Dowcip, Dynasy,
Elektoralna, Fredry, Gałczyńskiego, Gamerskiego,
Graniczna, Grzybowska, Pl.Grzybowski, Hipoteczna, skwer
Hoovera, Jana Pawła II (strona wschodnia), Jasna,
Al.Jerozolimskie (strona północna), Karasia, Karowa,
Kopernika, Kozia,
Krakowskie Przedmieście, Kredytowa,
Królewska, Krywulta, Kubusia Puchatka, Małachowskiego,
Mariańska (po obu stronach Świętokrzyskiej,
Marszałkowska, Pl.Mirowski, Mazowiecka, Moliera,
Moniuszki,
Niecała, Niżyńskiego, Nowy Przejazd,
Nowy
Świat, Oboźna, Okólnik, Ordynacka, Orla, Ossolińskich,
Pańska, Piłsudskiego, Plater, Pl.Powstańców Warszawy,
Próżna, Przechodnia, Przeskok, Przybosia, Ptasia, Rysia,
Senatorska, Sewerynów, Sienkiewicza, Sienna, Smolna,
Al.Solidarności, Sosnowa, Szkolna, Szpitalna, Śliska (nr
3-9), Świętokrzyska, Tamka (od Kopernika do Pałacu
Ostrogskich nr 40, 43-49), Pl.Teatralny, Tłomackie,
Traugutta, Trębacka, Tuwima, Twarda, Warecka, skwer
Wiecheckiego, Widok, Wierzbowa, Zgoda, Zielna, Zimna,
Złota, Pl.Żelaznej Bramy. |
|
XVII w.: KAMEDULSKA
lub GOŁUBSKA; 1770: BIELAŃSKA; ok. 1943: BÖRSEN-Str.
(Giełdowa); 1945: BIELAŃSKA.
Od Senatorskiej do al. Solidarności, pierwotnie
do Długiej. Odcinek dawnego traktu do Bielan i
Młocin. Nazwa B. od posiadłości Kamedułów (stąd
najwcześniejsze miano), zwanych także Bielanami.
W 1. poł. XVII w. zabudowana kilkoma dworami
drewnianymi, zniszczonymi w 1656. Również w
drugiej połowie stulecia powstawały tu dwory
drewniane, m.in. Hoverbecka
(nr 5, sprzed 1696). Na jego miejscu w 1788
wzniesiono piętrową kamienicę o 25 osiach dla
Królewsko-Pruskiej Kompanii Handlu Morskiego,
projektowaną przez Szymona B. Zuga. Z pocz.
XVIII w. pochodziły alkierzowe pałace: Teodora
Potockiego i Przebendowskich, ten pierwszy
pełniący rolę mennicy w czasach króla Stanisława
Augusta. Do końca stulecia wybudowano przy B.
szereg kamienic 1- i 2-piętrowych (po stronie
nieparzystej: nr 13-19, 23-27; po parzystej:
2-6, 20 i 24). Dalszy bujny rozwój ulicy
przypada na lata 1820-30, kiedy to wzniesiono,
względnie przebudowano, 9 kamienic. Wyróżniała
się trzypiętrowa kamienica Mikulskiego na rogu
Senatorskiej (1826, arch. Antonio Corazzi) oraz
sąsiedni dom Baumów (nr 3, 1829, arch. Karol
H.Galle), piętrowy z dwupiętrowym ryzalitem
środkowym i bogatym wystrojem, mieszczący
popularny hotel "Lipski".
W latach 1817-19 powstał nowy, reprezentacyjny
gmach mennicy. Dwukondygnacyjny budynek,
zaprojektowany przez Christiana P. Aignera,
ozdobiono sześciokolumnowym portykiem jońskim,
dźwigającym trójkątni fronton. W 1840 Piotr
Frydrych przebudował stary pałac menniczy wraz i
oficynami na biura wojskowe. Zespół otrzymał
wystrój w duchu schyłkowego klasycyzmu, ale w
fasadzie pałacu zastosowano już w szerokim
zakresie żeliwo (balkon i podtrzymujące go
kolumny).
W ciągu XIX w. B. urosła do rangi jednej z
najelegantszych arterii handlowych miasta,
słynącej z licznych hoteli (poza "Lipskim"
przede wszystkim "Krakowski" pod numerem 7).
Wśród mieszkańców znaczny odsetek stanowili
Żydzi.
W drugiej połowie stulecia ruch budowlany osłabł
z braku wolnych parcel. W 1858 powstała
dwupiętrowa, 17-osiowa kamienica Langnera (proj.
Ludwik Żychliński). Ok. 1863-68 budowniczy
Wojciech Bobiński przebudował dawny pałac
Przebendowskich dla Jana Kazimierza Zawiszy oraz
wzniósł na posesji przypałacowej (nr 16)
kamienicę.
Na przełomie XIX i XX w. nasilił się proces
gruntownych przekształceń i nadbudów, względnie
wyburzeń starych kamienic (nr 4-8, 13-27,
22-24). Kamienica nr 13, wybudowana wg projektu
Jana Hinza w 1902, wyróżniała się narożną
kopułą. Lata panowania secesji w architekturze
Warszawy (ok. 1903-08) zaznaczyły się na B.
bardzo wyraźnie - dom nr 25 należał do
najwybitniejszych realizacji w tym stylu w skali
miasta. Budynek handlowo-biurowy (nr 18),
zrealizowany ok. 1912 dla Pawła Tarasowicza wg
projektu Karola Jankowskiego i Franciszka
Lilpopa, charakteryzował się ultranowoczesną,
czytelną konstrukcją i całkowitym przeszkleniem
fasady.
anons z 1905 roku
W roku 1907 rozebrano dawne gmachy Mennicy, a w
1911 ukończono, wybudowany na ich miejscu,
ogromny gmach Banku Państwa, a na zapleczu domu
nr 5 wzniesiono obszerny budynek teatralny,
mieszczący ok. 1920 teatr "Marywil", a następnie
Operetkę, wreszcie, od 1935: Teatr Żydowski.
Zabudowa uległa zniszczeniu w 1939 (zburzony dom
nr 7 wraz z teatrem; spalone: nr 5, 9 i 16) i w
1944. Zażarcie broniony przez Powstańców gmach
Banku został zbombardowany. W trakcie walk
zburzono też większość kamienic. Po wojnie
unicestwiono niemal wszystko co nadawało się
jeszcze do odbudowy: w 1946 rozebrano wypalone
mury kamienic Baumów, Bruna i Langnera, a w 1959
- resztki domu Mikulskiego. Budowa Trasy W-Z
doprowadziła do izolacji północnego odcinka
ulicy, który zanikł ostatecznie po wyburzeniu
kamienicy nr 18 (uprzednio odbudowanej, choć w
zniekształconej formie), ok. 1961 i po
wzniesieniu osiedla bloków, autorstwa J. Czyża,
J. Furmana i L. Robaczyńskiego, którzy
całkowicie zignorowali historyczny charakter
tego fragmentu miasta. B. utraciła niemal w
zupełności swój zabytkowy charakter.
(J.Zieliński
- Atlas Dawnej Architektury Warszawy -
fragmenty) |
|
 |
|
 |
|
 |
|
Torowisko
tramwajowe w ciągu ulicy Bielańskiej zostało
uruchomione 1 grudnia 1881r. Dzięki swojemu
położeniu szybko nabrało dużego znaczenia
komunikacyjnego, stając się ważnym połączeniem
zachodnich (przez Leszno) i północnych (przez
Nalewki) dzielnic miasta z Krakowskim
Przedmieściem (przez pl. Teatralny) i
Marszałkowską (przez Senatorską i pl. Bankowy).
W 1883r przebiegało tędy 5 linii (na 11
istniejących), a w 1899r już 7 linii (na 17
istniejących), umożliwiając bezpośredni dojazd w
praktycznie każde miejsce Warszawy. Po
elektryfikacji warszawskich tramwajów w 1908r.
przebiegało ul. Bielańską 6 linii. W okresie
międzywojennym kursowało tu 6 linii, łączących
Muranów i Żoliborz z centrum stolicy. Ruch
tramwajowy został wstrzymany 8 września 1939 r,
ponownie przywrócony w dniu 30 stycznia 1940r. -
wtedy to po odbudowie ze zniszczeń na ulicy
pojawiły się tramwaje linii 27. Po raz drugi (i
ostatni) tramwaje przestały kursować Bielańską 1
sierpnia 1944r. Po wojnie nie odbudowano już
trasy tramwajowej w ciągu ul. Bielańskiej - jej
rolę przejęła nowa linia w ciągu ulicy
Nowo-Marszałkowskiej (obecnie płn. odc.
Marszałkowskiej).
fragment większego
opracowania o tramwajach warszawskich ze stron
http://tramwar3.republika.pl/tw-dawne.html
|
|
 |
|
Bielańska 1945 r.
- zniszczenia wojenne |
|
Bielańska w
latach 60-tych XX w. |
|
|
|
|
